امام عبدالقادر( رض ) بر اساس اين اعتقاد كه؛ در مورد ( تبليغ و ارشاد ) مسئوليت وتكليف دارند به آن اشتغال مي ورزيدند.در مجلسي فرموده بودند ( پاك و بي عيب است خداوندي كه در قلب وانديشه ام علاقه وشوق به ارشاد ونصيحت را قرار داد وهمه امور ديگرم رادر مقابل آن كم اهميت نمود. من داعي وواعظي بيش نيستم ودر مقابل دعوت وارشادم مزدي نمي خواهم؛ اجر وپاداشم را از پروردگارم دريافت نموده ومي نمايم . من به دنبال درهم ودينار نيستم. بنده وگردن كج دنيا وآخرت هم نمي باشم؛ فقط از خالق يكتايم پيروي واطاعت مي كنم؛ اي مردم خوشحالي من در سعادت ورستگاري شما وغم واندوهم در گمراهي وشقاوت شما خواهد بود.( كتاب فتح الرباني تاليف خود حضرت عبدالقادر گيلاني است. )
اشتغال وعلاقه او به امر( وعظ و ارشادوتربيت )سبب بي توجهي وغفلتش از تدريس وترويج ( علم وسنت وعقائد صحيحه ) ومبارزه با اهل بدعت وانحراف نمي گرديد. او در اصول اعتقادي واحكام فقهي از امام احمد حنبل واهل حديث پيروي مي نمود.
ابن رجب مي گويد: در مسائل مربوط به صفات خداي متعال و قضاء وقدر و.... پيرو سنت ودر مقابله ومباحثه ي فكري با مخلفين بسيار تلاشگر وجدي بود. (طبقات الحنابله )
امام عبدالقادر گيلاني (رض) اهميت وعلاقه فراواني به كار تدريس نشان مي داد وخود دانشمند وعالمي آگاه به علوم گوناگون بود. راجع به ايشان گفته اند: در مسائل مربوط به سيزده علم اهل نظر و راي بوده است ؛ در مدرسه ومحضرشان علومي همچون تفسير قرآن؛ حديث؛ فقه مذاهب؛ اصول الفقه؛ صرف ونحو و..... تدريس مي گرديد. خود ايشان بعد از ظهرها با قرائات سبعه قرآن را تلاوت مي فرمود.
درمذهب امام شافعي وامام احمد بن حنبل فتوي مي داد.علماي عراق با نظرصائب ودقيق ايشان درمسائل فقهي باتقدير واحترام برخورد مي نمودند.(طبقات الكبري – شعراني )
در قرن پنجم هجري (تصوف) و (طريقت) داشتند درمسيري گام مي نهادند كه در آينده ممكن بود به انحراف وجدائيشان از (شريعت)؛ بينجامد وخود رابه صورت تشكل ومسلكي كه جز در ظاهر هيچگونه رابطه اي با دين نداشته باشند در آورند.
انحراف وبيراهه رفتن هاي (تصوف و طريقت ) وادعاهاي پوچي از قبيل رسيدن به حقيقت و نهايت، نهايتي كه در آن فرائض وتكاليف ديني برچيده مي شوند گسترش يافته بود.
امام عبدالقادر گيلاني (رح) ازجمله سرسخت ترين مخالفين اين عقايد، وكوشاترين تلاشگران درجهت هماهنگي وتسليم طريقت در مقابل شريعت بود اواطاعت وپيروي از قرآن وسنت وحاكميت بخشيدن آنها را درهمه شئون زندگي اساس همه امور مي دانست.
او با توجه به شخصيت توانا واخلاق وتقواي خويش موفق گرديد، از رفتن طريقت به سوي انحراف جلوگيري نمايد وآن رادرمسير صحيح واوليه خود قرار دهد.
برگرفته از كتاب { آشنايي باشخصيت و افكار امام عبدالقادر گيلاني(رح ) }
مؤلف : امام ابوالحسن ندوي( رح)